طبقه بندی رفتارهای ناسازگارانه دانش آموزان

در نوشتارهای گذشته به ناسازگاری دانش آموزان, علل ناسازگاری و چگونگی برخورد با دانش آموزان ناسازگار و حل مشکل آن ها به تفصیل گفته شد. در این مقاله به توضیح و طبقه بندی انواع ناسازگاری های رفتاری در دانش آموزان پرداخته می شود.

به طور کلی روان شناسان رفتارهای ناسازگار را در سه طبقه تقسیم بندی می كنند: اختلال بیش فعالی و كمبود توجه، اختلال لجبازی و نافرمانی و اختلال سلوك. گرچه شباهت های زیادی میان آن ها وجود دارد ولی ویژگی های متمایزكننده ای هم در آن ها به چشم می خورد. ممكن است علائم هر سه طبقه در یك دانش آموز دیده شود. ویژگی هایی که در هرکدام از این اختلالات بیشتر دیده می شوند را در دسته بندی زیر بخوانید.

دانش آموزان بیش فعال و كم توجه

• عموما قادر به کنترل و تنظیم رفتار خودشان نیستند.
• قادر به تشخیص وضعیت اطاف نیستند و نمی توانند رفتاری متناسب با شرایط محیط داشته باشند.
• حواس پرتی، کم توجهی و بی توجهی و عدم تمرکز در آن ها بسیار دیده می شود.
• در بعضی زمینه ها و کارهایی که به آن ها علاقه مند هستند، با همسالان خود تفاوتی ندارند.
• خیلی سریع و به سادگی حواسشان پرت می شود. یک محرک عادی در محیط به سرعت آن ها را از تکلیفی که در حال انجام دادن آن هستند، باز می دارد.
• بیشتر اوقات وسایل شان را گم می کنند و فراموش کار هستند.
• آرام و قرار ندارند و مدام در جنب و جوش و حرکت هستند.
• بین صحبت های بقیه می پرند.
• توانایی ایستادن در صف و رعایت نوبت را ندارند.
• رفتارهای پرخطری را از خود نشان می دهند.
• به جزئیات توجه نمی کنند.
• هنگامی که مستقیم با آن ها صحبت می کنید، به نظر می رسد به گوینده توجهی ندارند.
• کارهایی که به آن ها محول می شود را نیمه کاره رها کرده و قارد به پیگیری دستورات نیستند.

دانش آموزان لجباز و نافرمان

• رفتارهای منفی و نابهنجار از آن ها زیاد دیده می شود.
• از قوانین روزمره سرپیچی می كنند.
• زود قهر می كنند و قشقرق به راه می اندازند.
• با بزرگ ترها بیش از حد بحث و جدل می كنند.
• دیگر ان را در امور مقصر می دانند و از آزار و اذیت و ناسزاگویی به آنان دریغ ندارند.
• عصبانی و زودرنج اند.
• رفتارهای خشونت آمیز دارند.
• كینه توز و انتقام گیر هستند.

دانش آموزان دچار اختلال سلوك

• به طور معمول به حقوق دیگران تجاوز می كنند.
• رفتارهایی مانند قلدری و تهدید دیگران دارند.
• در نزاع و كتك كاری از وسایل خطرناك مانند چاقو و ٦ استفاده می كنند.
• اغلب دست به سرقت می زنند.
• به اموال عمومی آسیب می رسانند.
• فرار از خانه و مدرسه در آن ها بیشتر دیده می شود.

علل و انگیزه های ناسازگاری فرزندان

علل ارثی: گروهی از روان شناسان بر این باورند که بسیاری از ناسازگاری های دانش آموزان، از طریق ژن و از والدین آن ها منتقل شده است و ریشه در سرشت آن ها دارد.

علل زیستی: این علل می تواند قبل از تولد، هنگام تولد و یا بعد از تولد بر اثر سوانح به وجود بیاید. مانند نقص عضو، اختلال در بینایی و شنوایی و اختلال در مغز و دستگاه های عصبی.

علل روانی: مانند وجود فشارهای درونی، میل به استقلال، وجود تعارض و كشمكش در مدرسه، به خصوص زمانی كه دانش آموز خود را بی پناه و بدون پشتوانه احساس كند، عادات عصبی مانند ناخن جویدن و انگشت مكیدن در او مشاهده می شود.

علل عاطفی: مانند احساس محرومیت ازمحبت والدین، ناكامی از دستیابی به اهداف مورد علاقه، فقدان امنیت عاطفی به هر دلیل ممكن.

علل اجتماعی: مانند نابه سامانی و اختلاف و درگیری میان اعضای خانواده، متاركه والدین، بدآموزی از الگوهای خانه و مدرسه و جامعه، فقدان مقبولیت در میان دیگران، یادگیری رفتارهای نامطلوب از گروه همسالان، نداشتن نظارت كافی والدین، فقدان قانون منصفانه و قاطع در خانه و مدرسه، مشكلات اقتصادی و ٦

علل تربیتی: مانند نبود یا افراط در محبت، ناهماهنگی میان عاملان تربیتی در خانه و مدرسه و جامعه، برآورده كردن تمام خواسته های دانش آموز بدون چون و چرا و یا به عكس، تنبیه بدنی و آزارهای روانی، مقایسه و تحقیر و سرزنش دانش آموز ...

مرکز یادگیری سایت تبیان، تهیه: نسیم گوهری

تنظیم: مرجان سلیمانیان